Reisverslag Berlijn Augustus 2020 deel 7

Tags: 

Zaterdag 15 augustus 2020
Op donderdag had ik al het voormalige hoofdkwartier van de Oost-Duitse geheime dienst bezocht dat nu een museum is. In dit gebouw is ook het archief van de voormalige Stasi ondergebracht. Hier kunnen mensen inzage vragen in hun dossiers en het kan ook gebruikt worden voor geschiedkundig onderzoek. Hier bevindt zich ook nog een tentoonsteling. Omdat het afgelopen donderdag niet gelukt was om die te bezoeken heb ik dat op deze zaterdagochtend gedaan.



De Oost-Duitse geheime dienst had een systeem opgebouwd waarbij op kaarten de informatie over mensen bewaard werd. In totaal zijn er 41 miljoen van deze kaarten bewaard gebleven.



De voormalige DDR had dringend behoefte aan harde valuta uit het Westen omdat de eigen munt weinig waard was. Een van de manieren waarop dat gebeurde was door postkaarten te onderscheppen en hier de postzegels vanaf te halen en vervolgens te verkopen.



Sinds de jaren ’70 werden door de Stasi ook magneetdiskettes gebruikt voor de opslag van gegevens. Op de onderstaande foto is een Robotron computer te zien die sinds 1982 in de DDR geproduceerd werd en uitsluitend verkocht werd aan bedrijven en instellingen. De Stasi maakte ook van dit soort computers gebruik.



In het archief bevindt zich ook een grote hoeveelheid cassettes en andere materialen die in de jaren ’80 gebruikt werden om gegevens op te slaan. Een van de werkzaamheden van het archief is om al deze gegevens weer toegankelijk te maken.



Nadat eind 1989 de Berlijnse Muur gevallen was en het duidelijk werd dat de werkzaamheden van de Oost-Duitse geheime dienst op een eind liepen is er geprobeerd om allerlei gegevens te vernietigen. In 1995 is er mee gestart om allerlei documenten die verscheurd zijn weer te reconstrueren. Dat gebeurde met de hand zoals hieronder te zien is.



De volgende foto laat een voorbeeld zien van een dossier zoals dat door de Stasi werd aangelegd. Dit is het dossier “Acker II”. Het bevat de gegevens van onderzoeken van de Stasi naar een groep personen die probeerde om inwoners vanuit de DDR naar het buitenland te laten vluchten.



Hoe ver de spionage van de Stasi ging is te zien op de onderstaande foto. Het betreft hier Ulrike Poppe die in 1953 in de DDR geboren werd en begin jaren ’70 in Oost-Berlijn ging studeren. Daar kwam ze in contact met personen die kritisch over de DDR waren. Zo kwam de geheime dienst haar op het spoor. Haar gedrag werd doen als “vijandelijk voor de staat” gezien en over haar werd een dossier aangelegd. In de jaren ’80 was ze ook nog actief in de vrouwen- en vredesbeweging.



Een andere persoon waar in deze tentoonstelling aandacht aan besteed wordt is Gilbert Radulovic. Hij werd in 1945 geboren en was al snel kritisch over de DDR. Dit zorgde ervoor dat hij een studie filosofie aan de universiteit van Leipzig niet af kon maken. Vervolgens ging hij naar Oost-Berlijn waar hij mensen trof die kritisch waren over de DDR.


In het begin van de jaren ’80 maakte hij een brochure over punks in het oosten van Berlijn. Hij vroeg vervolgens aan zijn moeder om een aantal van deze brochures mee te nemen naar het westen. Deze brochures werden aan de grens echter ontdekt en daardoor kwam hij opnieuw in de aandacht van de Stasi te staan. Bij een inval in zijn huis werd de schrijfmachine waarmee hij deze brochures gemaakt had als bewijsmateriaal in beslag genomen.



Verschillende keren heeft de Stasi ook de woning van Gilbert Radulovic doorzocht. Beelden van deze doorzoekingen zijn op de volgende foto te zien. Deze tentoonstelling die zich in een apart deel van het voormalige Stasi hoofdkwartier bevindt, laat heel goed zien hoe ver de Stasi doordrong in de persoonlijke levens van mensen.



De rest van de dag heb ik gebruikt voor een wandeling langs een deel van de voormalige Berlijnse muur. Door middel van bordjes wordt hier keurig netjes een wandelroute aangegeven waarbij je langs allerlei plaatsen komt waar nog restanten van de deling van Berlijn te zien zijn. De eerste bijzonderheid die ik tegenkwam is een monument in het wijkje “Steinstücken”. Dit was tot 1971 een exclave van het West-Berlijn in DDR gebied. Na de bouw van de muur in 1961 werd dit gebied afgesloten. Dat was voor de Amerikanen de reden om hier een militaire post weg te zetten. Op de plaats waar de militairen per helikopter aankwamen is nu een monument te zien. IN 1971 verbeterde de situatie zich. Door uitwisseling van land werd Steinstücken voortaan door een weg verbonden met West-Berlijn. Deze weg maakt ook nu nog onderdeel uit van de deelstaat Berlijn terwijl het gebied romdom de weg en Steinstücken tot de deelstaat Brandenburg behoort.



Deze voormalige exclave ligt in de buurt van het station Griebnitzsee. In de hal van het station hebben zich ongeveer 15 jaar geleden beschermde zwaluwen genesteld die hier dus kunnen blijven zitten. Die vliegen dus ook gewoon door de hal van het station heen.



Vanuit dit station ben ik vervolgens de route gelopen langs de voormalige Berlijnse muur. Als eerste kom je dan op het Hiroshima-Nagasaki plein een gedenksteen tegen ter nagedachtenis op de atoombommen die op beide steden zijn geworpen.



Iets verderop aan de Karl-Marx-Strasse 2 staat de villa waarin de Amerikaanse president Truman verbleef tijdens de conferentie van Potsdam. Vanuit deze villa gaf hij ook het beval voor het gebruik van atoombommen op Hiroshima en Nagasaki. Tegenwoordig wordt het gebouw gebruikt door de Friedrich Naumann Stichting. Dit is het wetenschappelijk bureau van de Duitse liberale FDP.



Het volgende deel van dit reisverslag is te vinden op deze pagina

Reactie toevoegen

Filtered HTML

Plain text

CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.