Reisverslag Polen 2025 Deel 14

Tags
Vrijdag 25 april 2025
Het museum van de universiteit van Krakow is gevestigd in het Collegium Maius gebouw. Dit is het oudste gebouw van het museum dat in de 14de eeuw gerealiseerd is. Het museum is ontstaan nadat de ruimtes waarin het nu gevestigd is tussen 1949 en 1964 volledig zijn teruggebracht in de originele stijl van voor 1840. Enkele grote ruimtes van dit gebouw hebben nu de functie van museum. Qua bezoektijd heb je aan een half uur voldoende om alles te kunnen zien.



In de ontvangstruimte staan in verschillende vitrines allerlei voorwerpen uit de geschiedenis van de universiteit. Hierna kom je in een grote ruimte die vroeger in gebruik was als bibliotheek. De meest dure en bijzondere boeken werden in de kasten gezet in de buurt van de ramen. Tot de Tweede Wereldoorlog is de bibliotheek van de universiteit hier gevestigd geweest. Vandaag wordt de ruimte nog steeds gebruikt voor de maandelijkse bijeenkomsten van de senaat van de universiteit.



Hierna loop je door naar een andere grote ruimte die gebruikt werd als diner en ontmoetingsruimte. Tot het eind van de 18de eeuw leefden professoren van bepaalde richtingen in dit gebouw. Tijdens de maaltijden zaten ze aan drie U-vormige tafels in volgorde van senioriteit. De jongste professor las dan voor uit de bijbel.



In een aantal kleine vitrines zijn voorwerpen te zien die in de loop van de eeuwen aan de universiteit zijn geschonken. Dit kunnen kunstwerken zijn, maar ook wetenschappelijke instrumenten die vroeger gebruikt werden.



In dit gebouw waren er in totaal 20 appartementen waar professoren konden wonen. Op een uitzondering na hebben er hier altijd mannen gewoond. De uitzondering was de vrouw van een professor in de 16de eeuw die speciale toestemming van de paus kreeg om hier te verblijven. In het museum is de inrichting van één van deze appartementen te zien.



Een tweede opnieuw ingerichte voormalige woonruimte voor professoren is vernoemd naar Ambrose Grabowski. Hij leefde van 1782 tot 1868 en was een bekende historicus, boekverkoper en verzamelaar. De ruimte heeft een 19de -eeuwse inrichting. Omdat de professoren toen niet meer in dit gebouw woonden, is de ruimte als werkruimte ingericht.



Nicolaas Copernicus heeft omdat hij geen professor was, nooit op de universiteit gewoond. Samen met zijn broer kwam hij in 1491 studeren aan deze universiteit. In 1503 studeerde hij af in canoniek recht. Hij is vooral bekend geworden omdat hij als wetenschapper de grondlegger was van de theorie (die later ook bewezen is) dat de zon het middelpunt van het zonnestelsel is en de planeten hieromheen draaien. En dat dus niet de aarde het middelpunt van het heelal is.



De laatste ruimte is het museum die te bezoeken is, is de aula. Dit is de voormalige leesruimte van de theologische faculteit. Tegenwoordig heeft de ruimte een representatieve functie. In deze zaal hangen 100 portretten van personen die van belang zijn geweest voor de universiteit. Er hangen vijf portretten van professoren die vermoord zijn in Duitse concentratiekampen. Boven de centrale deur hangt een portret van Paus Johannes Paulus II die hier in 1980 een eredoctoraat ontving.

Het volgende museum dat ik deze dag bezocht heb, is het historische museum dat gevestigd is in het Krzysztofory paleis. Dit bevindt zich op het centrale plein van de stad. Hier is een tentoonstelling over de geschiedenis van de stad Krakow vanaf het ontstaan hiervan tot in de tegenwoordige tijd.



In de catacomben van het paleis bevonden zich vanaf de late jaren ’50 van de vorig eeuw werkruimtes voor kunstenaars. Een van de ruimtes hier is vernoemd naar Tadeusz Kantor, een schilder, illustrator, ontwerper van decors en theater directeur.



Daarna kom je in het eigenlijke museum waar de eerste ruimte gevuld is met allerlei voorwerpen uit de geschiedenis van de stad. Sinds de 9de eeuw is Krakow de zetel geweest van prinsen en koningen. Van 1320 tot de 18de eeuw vonden er kroningen, begrafenissen, parlementaire debatten en andere belangrijke gebeurtenissen plaats.



Hier staat ook een gips schaalmodel van het beeld naar aanleiding van de slag bij Grunwald uit 1410.



Als belangrijke stad trok Krakow veel zakenlieden en reizigers aan. Er vonden dan ook veel festiviteiten en dansfeesten plaats. Dit veranderde toen vanaf het midden van de 17de eeuw het koninklijke hof verhuisde naar Warschau. Hierna kwam er bij festiviteiten steeds meer de nadruk te liggen op patriottische onderwerpen.



Vanwege de ligging van de stad in een vallei is luchtvervuiling hier altijd een probleem geweest. Sinds 2019 is het dan ook verboden om kolen en hout als brandstof te gebruiken. Nog steeds is de luchtkwaliteit slecht vanwege de aanwezige industrie. Op de volgende foto is een deel van een oude afvoer te zien.



Volgens de verhalen verscheen in het Krzysztofory paleis af en toe een dame in het zwart. Dit was de geest van Anna Branicka, de weduwe van Sebastian Lubomirski. Hij was een edelman in de tweede helft van de 16de eeuw. Zij vertelde de mensen die ze tegen kwam dan de dag waarop ze zouden sterven.





In de tentoonstelling komen ook bepaalde thema’s aan bod zoals de rol van straten door de eeuwen heen. Eerst vooral in gebruik door voetgangers en als ontmoetingsfunctie, later een steeds belangrijker wordende transportfunctie door allerlei nieuwe vormen van vervoer.



Hierna kun je met de trap naar de eerste verdieping van het gebouw waar de oude werkkamer van Maciej Moszew te zien is. Hij was een maker van kerststallen. Meer dan 40 keer heeft hij de eerste prijs gewonnen in de jaarlijkse kerststallen wedstrijd die in Krakow sinds 1961 plaatsvindt. In 2023 is hij overleden en de spullen uit zijn werkkamer staan nu in een kleine ruimte van het museum.



Een grote balzaal op de eerste verdieping is vernoemd naar de Italiaanse architect Baltazar Fontana. In deze zaal hangen nu een aantal portretten van belangrijke personen uit Krakow van de 18de tot en met de 20ste eeuw. In de zaal werden feesten gehouden en als je hiervoor uitgenodigd werd, betekende dit dat je behoorde tot de belangrijke mensen in de stad.

Doorlopend op de eerste verdieping kom je nu in het deel van het museum wat over de moderne geschiedenis van Krakow gaat. Zo staan hier een aantal meubels van de Poolse meubelmaker Stanislaw Wyspianski (1869 – 1907). Naast meubels heeft hij ook sieraden en gebrandschilderde ramen ontworpen. Het bekendst is hij geworden door zijn schilderijen.



Qua tijd is het museum nu aanbeland in de twintigste eeuw. De opzet van het gebouw is hier ook een stuk ruimer dan op de begane grond. Dat is te zien op de volgende overzichtsfoto.



Na de Tweede Wereldoorlog gingen de communisten voor economische groei volgens het model van de Sovjet-Unië. De economie werd gebaseerd op zware industrie. Ten oosten van Krakow werden de Lenin staalwerken opgebouwd. Er werd ook een heel nieuw stadsdeel gebouwd (Nowa Huta), waar de arbeiders gehuisvest worden. Dit komt in een later deel van het reisverslag nog aan de orde.

Het volgende deel van dit reisverslag is te vinden op deze pagina

Reactie toevoegen

Filtered HTML